De mooiste Haussmanniaanse straten van Parijs
Boulevard Haussmann
Er zijn weinig steden die zo herkenbaar zijn aan hun straten als Parijs. De brede boulevards, lichte kalkstenen gevels, smeedijzeren balkons en zinken daken vormen samen het beeld dat veel mensen voor ogen hebben wanneer ze aan Parijs denken. Toch zijn die straten niet eeuwenoud.
Een groot deel van dit stadsbeeld ontstond tijdens de grote stadsvernieuwing onder Napoleon III en Georges Haussmann in de tweede helft van de negentiende eeuw. Haussmann veranderde niet alleen het stratenplan. Hij creëerde een nieuwe manier van wonen, bewegen en kijken naar de stad. Je hoeft geen architectuurkenner te zijn, om dat te zien. Een wandeling door een paar van de juiste straten is genoeg.
Boulevard Haussmann
We kunnen natuurlijk niet anders beginnen dan bij de Boulevard Haussmann. De boulevard loopt door het 8e en 9e arrondissement en is een van de bekendste voorbeelden van de negentiende-eeuwse stadsvernieuwing. Tegenwoordig is de straat vooral bekend vanwege de grote warenhuizen Galeries Lafayette en Printemps. Dat is interessant, want ook die warenhuizen zijn onderdeel van het nieuwe Parijs dat in deze periode ontstond.
De brede boulevards maakten grote commerciële ontwikkelingen mogelijk. Kijk hier niet alleen naar de etalages. Neem de tijd om naar boven te kijken.
De lange gevelwanden, balkons, ramen en zinken daken laten goed zien hoe architectuur en stedenbouw hier als één geheel werden ontworpen.
Boulevard Saint-Germain
Boulevard Saint-Germain is een van de bekendste straten op de linkeroever. De boulevard loopt door het 5e, 6e en 7e arrondissement en werd in de negentiende eeuw onderdeel van de grote nieuwe verbindingen door Parijs. De straat is lang en monumentaal, maar heeft tegelijkertijd een ander karakter dan de grote boulevards rond de Champs-Élysées.
Hier komen geschiedenis, winkels, cafés en klassieke appartementsgebouwen samen. Het is een goede straat om rustig te lopen. Niet omdat ieder gebouw spectaculair is, maar omdat je het ritme van de gevels goed kunt zien.
Boulevard Saint-Germain
Avenue de l'Opéra
De Avenue de l'Opéra is een van de duidelijkste voorbeelden van de manier waarop Haussmanniaanse stadsplanning zichtlijnen gebruikte. De straat loopt richting de Opéra Garnier. Dat perspectief is bewust gecreëerd. Vanaf verschillende punten in de straat zie je het operagebouw als eindpunt van de zichtlijn. Dat is typisch voor het Parijs van Haussmann. De straat is niet alleen een verbinding tussen twee plekken. Hij is ook ontworpen als een visueel perspectief.
Ga hier eens midden in de straat staan op een rustiger moment en kijk richting de Opéra. Je begrijpt dan beter hoe belangrijk zichtlijnen waren in de nieuwe stad.
Rue Glück L'Opera vanaf dak Lafayette
Rue de Rivoli
De Rue de Rivoli is ouder dan Haussmann, maar werd tijdens zijn stadsvernieuwing aanzienlijk verlengd en aangepast. De straat is daardoor een interessant voorbeeld van hoe oudere stedelijke structuren onderdeel werden van het nieuwe Parijs. De lange arcades geven de straat een heel ander karakter dan de klassieke gevels met doorlopende balkons. Je kunt hier goed zien dat "Haussmanniaans" niet betekent dat alles vanaf nul werd gebouwd. De stadsvernieuwing bestond ook uit het aanpassen en verbinden van bestaande structuren.
Rue de Rivoli Parijs december 2022 Miranda
Boulevard de Sébastopol
De Boulevard de Sébastopol werd aangelegd tijdens de grote stadsvernieuwing en vormde een belangrijke noord-zuidverbinding. De straat loopt door het 1e, 2e, 3e en 4e arrondissement. Voor bezoekers is dit een interessante boulevard omdat hij je door verschillende delen van Parijs voert. Het is minder een straat om langzaam gevels te bekijken en meer een straat om te ervaren hoe Haussmann de stad met elkaar wilde verbinden.
Breedte, lengte en verkeer zijn hier duidelijk onderdeel van het ontwerp. Wij liepen onlangs vanaf de Boulevard de Sébastopol richting Gare du Nord. De boulevard gaat over in de Boulevard de Strasbourg en vervolgens loop je via de Boulevard de Magenta en de Boulevard de Denain richting het station.
Het is niet per se de mooiste wandeling van Parijs, maar juist daardoor krijg je onderweg een ander beeld van de stad. De grote boulevards maken langzaam plaats voor een drukker en wat rauwer Parijs, met veel verschillende winkels, restaurants en mensen op straat.
Een fijne tussenstop is Carton Paris aan de Boulevard de Denain, vlak bij Gare du Nord. Hier haal je heerlijke croissants en andere Franse lekkernijen. Ideaal om nog even van Parijs te genieten voordat je de trein instapt.
Een mooie route om te onthouden als je vanaf het centrum naar Gare du Nord loopt en onderweg nog een stukje van het minder gepolijste, dagelijkse Parijs wilt zien.
Rue Réamur Sébastopol
Avenue des Champs-Élysées
De Champs-Élysées bestonden al lang voordat Haussmann aan zijn werkzaamheden begon. Toch werd de avenue onderdeel van het nieuwe monumentale Parijs en kreeg de omgeving in de negentiende eeuw een nieuwe betekenis. De boulevard vormt een belangrijke zichtas tussen de Arc de Triomphe en de richting van de Tuilerieën en het Louvre. De brede ruimte en rijen met bomen maken duidelijk hoe Parijs monumentale perspectieven inzette om de stad een grotere schaal te geven. Loop een stuk richting de Arc de Triomphe en kijk af en toe achterom. De relatie tussen straat, bomen, gebouwen en monument wordt dan veel duidelijker.
Avenue de Wagram
Avenue de Wagram begint bij de Arc de Triomphe en loopt richting het noordwesten. De straat is minder toeristisch dan de Champs-Élysées, maar juist daarom interessant. Hier zie je hoe de monumentale stadsplanning zich verder uitstrekt vanaf de Arc de Triomphe. Het is een goede keuze voor wie het bekende Parijs even achter zich wil laten.
Boulevard Malesherbes
Boulevard Malesherbes loopt door het 8e arrondissement richting het noorden. De boulevard maakt deel uit van de grote negentiende-eeuwse structuur van het westelijke Parijs. De gebouwen zijn hier klassiek, maar de straat voelt minder als een toeristische route. Voor fotografie is dat juist aantrekkelijk.De lange gevelwanden en ritmische balkons geven veel mogelijkheden om lijnen, herhaling en symmetrie te gebruiken.
Boulevard de Courcelles
De Boulevard de Courcelles loopt langs het 8e en 17e arrondissement. De straat heeft een elegante, residentiële uitstraling. Hier zie je goed dat het Haussmanniaanse Parijs niet alleen uit monumentale boulevards en grote winkelstraten bestaat. Het grootste deel van de Haussmanniaanse stad was bedoeld om te wonen. De appartementen, winkels op straatniveau en bomenrijen vormen samen een dagelijks stadsbeeld dat nog altijd verrassend intact is.
Rue de la Boétie
De Rue de la Boétie ligt in het 8e arrondissement en is een mooie aanvulling op de grotere boulevards. De straat is drukker en commerciëler, maar laat goed zien hoe het negentiende-eeuwse stratenplan verschillende schaalniveaus combineerde. Van grote boulevard naar kleinere straat en vervolgens naar woonstraten. Ook dat hoort bij het Haussmanniaanse Parijs.
Boulevard Haussmanniaans Parijs fotograferen
Voor fotografen zijn de Haussmanniaanse straten interessant omdat ze sterk werken met herhaling.
De balkons, de ramen, de lijnen van de gevels. En vooral: kijk omhoog, ja ik weet het, ik val in herhaling. Maar het is ook zo mooi. Ik kan Parijs niet verlaten zonder mijn telefoon of camera vol te schieten met de prachtige architectuur van Parijs. Vanaf straatniveau zie je de architectuur als een lange gevelwand. Vanuit een hoger gelegen punt verschijnt een ander Parijs. Dan zie je de zinken daken, schoorstenen en dakkapellen die boven de lichte gevels liggen.
Het is die combinatie van straat en daklandschap die het Haussmanniaanse Parijs zo herkenbaar maakt.
Wanneer kun je deze straten het beste bezoeken?
Als je de straten rustig wilt bekijken, dan kun je het beste vroeg op pad gaan. Niet alleen vanwege de drukte. Het ochtendlicht kan de lichte kalkstenen gevels bovendien veel zachter laten ogen. Voor fotografie is bewolkt weer overigens helemaal geen probleem. Het diffuse licht brengt juist de details van de gevels naar voren en voorkomt harde contrasten. Een andere goede keuze is het late middaglicht, wanneer de gevels warmer kunnen kleuren.
Een wandeling langs de mooiste Haussmanniaanse straten
Je hoeft niet alle straten op één dag te bezoeken. Een mooie eerstewandeling begint bij de Opéra Garnier. Loop via de Avenue de l'Opéra richting het Louvre. Ga vervolgens via de Rue de Rivoli richting de Tuilerieën. Vanaf daar kun je richting de Champs-Élysées en de Arc de Triomphe lopen.
Een tweede route kun je maken rond Boulevard Haussmann, waarbij je de grote warenhuizen combineert met de omliggende straten.
Voor een rustiger alternatief is de omgeving van Boulevard de Courcelles en het 17e arrondissement interessant.
Het mooiste Haussmanniaanse Parijs is niet één straat
Het is verleidelijk om te vragen welke straat nu echt de mooiste is. Maar eigenlijk is dat niet de interessantste vraag. Het bijzondere aan Haussmann is juist het geheel. Een brede boulevard, een zijstraat, een gevelwand, een balkon, een zinken dak, een rij met bomen, een monument aan het einde van een zichtlijn. Samen vormen ze het Parijs dat we vandaag herkennen.
Daarom zou ik tijdens een bezoek niet alleen naar de bekende boulevards gaan. Loop ook een straat in die ernaast ligt. Ervaar hoe snel het karakter verandert.
Kijk verder dan de gevel
De volgende keer dat je door Parijs loopt, probeer dan eens niet alleen te kijken naar waar je naartoe gaat. Kijk naar hoe de straat is gemaakt. Waarom is hij zo breed? Waarom staan de gebouwen op dezelfde hoogte? Waarom lopen de balkons door? Waarom zie je overal dezelfde lichte steen? En waarom liggen daarboven die opvallende zinken daken? Dan verandert een wandeling door Parijs in iets anders. Je loopt niet alleen door een mooie stad. Je leest de geschiedenis ervan, gevel voor gevel.
